Ογκολογικές Παθήσεις

Τι είναι οι ογκολογικές παθήσεις ή οι κακοήθεις όγκοι;

Οι κακοήθεις όγκοι ή οι ογκολογικές παθήσεις ή ο καρκίνος στην ευρεία έννοια ορίζεται ως μια ανεξέλεγκτη αύξηση των ανώμαλων κυττάρων, που παράγει τους όγκους, που ονομάζονται νεοπλάσματα.

Υπάρχουν δύο τύποι όγκων:

α.) Οι καλοήθεις όγκοι, που δεν μεταδίδονται σε όλο το σώμα, μεγαλώνουν αργά, παραμένουν στο σημείο όπου πρωτοεμφανίστηκαν και αν αφαιρεθούν δεν επανεμφανίζονται.
β.) Αντιθέτως, οι κακοήθεις όγκοι, έχουν την ικανότητα να εισβάλλουν στους γειτονικούς ιστούς και να μεταφέρονται σε πιο μακρινές θέσεις –μετάσταση- η διαδικασία των κυττάρων που διακόπτουν από τον όγκο και που κινούνται αλλού.

Υπάρχουν τρεις τύποι κυττάρων καρκίνου:

α.) τα καρκινώματα, τα οποία αποτελούν το 90 τοις εκατό όλων των κυττάρων του καρκίνου και δημιουργούνται στα κύτταρα ιστού,
β.) τα σαρκώματα, τα οποία δημιουργούνται στο συνδετικό ιστό,
γ.) η λευχαιμία, η οποία δημιουργείται στο αίμα.

Πώς θα καταλάβω ότι η διάγνωση του καρκίνου έχει επίδραση στην ψυχολογία μου;

Ο ασθενής που θα διαγνωστεί με καρκίνο νιώθει ότι πάλλεται από πολλούς παράγοντες. Έχει να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα της νόσου αλλά και τις παρενέργειες της θεραπείας. Παλεύει να μη χάσει τον εαυτό του από τις αλλαγές που φέρνει η διάγνωση.

Τρεις βασικές αλλαγές συμβαίνουν που επηρεάζουν την ψυχολογία:

1. Αλλαγές στις πνευματικές και κινητικές λειτουργίες
2. Αλλαγές στους ρόλους του ατόμου σε σχέση με τον εαυτό του και τους άλλους γύρω του
3. Αλλαγές στην εμφάνιση, πιθανά από τις παρενέργειες της θεραπείας ή από τα συμπτώματα της πάθησης.

Οι αλλαγές αυτές είναι πολύ σημαντικές για τον ασθενή, γιατί νιώθει ότι πρέπει να προστατευτεί εναντίον της νόσου, συγκεκριμένα να προστατεύσει την αυτονομία του και την αξιοπρέπειά του. Αν ο ασθενής δυσκολευτεί να προσαρμοστεί στις αλλαγές αυτές και να αναπτύξει «Μαχητικότητα» έχει μεγαλύτερη πιθανότητα για ψυχολογικές επιπτώσεις. Οι πιο συχνές που χρήζουν ψυχολογική υποστήριξη αναγράφονται παρακάτω.

Δυσκολίες ψυχολογικής προσαρμογής στη νέα κατάσταση στα διάφορα στάδια της νόσου:

• στη διάγνωση
• στη θεραπεία
• στην πιθανή υποτροπή ή μετάσταση
• στον έλεγχο που έχουν στον εαυτό τους και στη ζωή τους (Van’t Spijker et al 1990)
• Ανάπτυξη ψυχολογικού τραυματισμού από το σοκ της διάγνωσης
• Κατάθλιψη και άγχος
• Αγχώδεις διαταραχές και κλινικές φοβίες (Massie & Holland, 1990)

Πιο συχνές 33%, είναι οι ψυχολογικές δυσλειτουργικές αντιδράσεις όπως:

• Διαταραχή στην ποιότητα ζωής
• στις διαπροσωπικές σχέσεις
• στη σεξουαλικότητα
• στους οικογενειακούς και εργασιακούς ρόλους.

Πώς μπορώ να βοηθηθώ ψυχολογικά θεραπευτικά για την διάγνωση του καρκίνου;

Τα δεδομένα αυτά που προαναφέρθηκαν μας υποδεικνύουν την ανάγκη για παρέμβαση ψυχολογική, ειδικά στην οξεία φάση μετά τη διάγνωση και την προσαρμογή του ασθενή στη νέα πραγματικότητα της νόσου, της αντιμετώπισης των δυσκολιών της θεραπείας, και της επικοινωνίας με τη διεπιστημονική ομάδα.

Οι βασικοί στόχοι της ψυχολογικής παρέμβασης στον καρκινοπαθή ασθενή είναι η υποστήριξη :

• Στην προσαρμογή της διάγνωσης
• Στην προσαρμογή της θεραπείας (χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία)
• Στην αντιμετώπιση των παρενεργειών στοχεύοντας για καλύτερη ποιότητα ζωής
• Στην αντιμετώπιση της νέας πραγματικότητας της ζωής τους που συνεχώς πρέπει να αναπλάθεται ανάλογα με την εξέλιξη της νόσου
• Στην αναπροσαρμογή των κοινωνικών, εργασιακών και οικογενειακών ρόλων
• Στην τοποθέτηση νέων προσωπικών στόχων
• Υποστήριξη για τους φόβους που επιφυλάσσει το μέλλον, για την ανησυχία ότι η νόσος θα υποτροπιάσει ή θα δημιουργηθούν μεταστάσεις
• Συμβουλευτική υποστήριξη για την αλλαγή στην εξωτερική εμφάνιση του ασθενή (π.χ από τις παρενέργειες τριχόπτωση body image counseling)
• Αντιμετώπιση κλινικών διαταραχών και αρνητικών συναισθημάτων όπως άγχος, εκνευρισμός, πανικός, φόβος, κατάθλιψη (emotional management)
• Αντιμετώπιση του πόνου με ψυχολογικές μεθόδους (Pain management)
• Υποστήριξη της οικογένειας.

Στην πάθηση αυτή ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη πρέπει να κάνουμε τη διαδρομή μέσα στα παπούτσια του άλλου. Γιατροί, επαγγελματίες υγείας, οικογένεια, φίλοι να περπατήσουμε στα μονοπάτια του μυαλού του ανθρώπου που πάσχει, να δούμε για εκείνον τι σημαίνει, πώς επιδρά πάνω του, στη ζωή του.

Είναι μια πολυπαραγοντική νόσος με αποτέλεσμα η υποκειμενικότητά του, το πώς τι βιώνει και πως την αντιμετωπίζει κανείς να είναι πολύ ιδιαίτερη και ξεχωριστή για τον καθέναν με αποτέλεσμα να κάνει πιο δύσκολη την διαδικασία του να μπορεί ο ασθενής να την αντιμετωπίσει μόνος του. Ο ρόλος της ψυχολογίας εδώ είναι πολύ σημαντικός και μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία της αντιμετώπισης του καρκίνου με υποστήριξη στον ασθενή και στην οικογένεια.